در این قسمت بررسی شد که چرا ایرانیها مقاومت شدیدی در برابر مسلمانان نشان ندادند و آیا این نشان میدهد که نظام حاکم ساسانی محبوب نبوده است؟ گفته شد که شکست نظامی به تنهایی دلیل کافی برای پذیرش قلبی و روحی اسلام توسط ایرانیها نیست؛ ایرانیها واقعاً اسلام را پذیرفتند و حتی خودشان از بزرگان و مروجان اصلی این دین شدند. یک نکته مهم این است که اسلام از فرهنگ عربی جدا بود و قبل از ایران، اعراب را فتح کرده بود. ایرانیها این تفاوت را درک کردند و با اینکه مسلمان شدند، فرهنگ و زبان خود را حفظ کردند. ایرانیان حتی در تاریخ اسلام نقش کلیدی ایفا کردند؛ مثلاً بنیامیه را ساقط کردند و حکومت بنیعباس با حمایت ایرانیها روی کار آمد. یکی از دلایل اصلی پذیرش اسلام، پیامهای انسانی قوی، بهخصوص عدالت و مساوات بود که جامعه ایرانی به شدت به آن نیاز داشت و برایش جذاب بود. آشنایی ایرانیان با مفهوم منجی و پیامبر آخرالزمان هم در این پذیرش بیتأثیر نبوده است. سوال اول: با اینکه اسلام از عربستان ظهور کرد، چرا ایرانیها با پذیرش اسلام، زبان و فرهنگ خود را حفظ کردند؟ سوال دوم: پیامهایی مانند عدالت و مساوات در اسلام چقدر در پذیرش این دین توسط ایرانیانی که در نظام طبقاتی زندگی میکردند، نقش داشت؟
